Gramatyka angielska na poziomie B1

B1 to poziom samodzielności: radzisz sobie w podróży, opowiadasz o wydarzeniach i doświadczeniach, wyrażasz opinię i uzasadniasz ją. To mniej więcej poziom matury podstawowej z angielskiego. Kurs zakłada znajomość gramatyki A2: Past Simple i Continuous, Present Perfect, will / going to, stopniowanie i pierwszy tryb warunkowy.

Co umie osoba na poziomie B1

Plan kursu

Jak korzystać z kursu

• Czytaj lekcje po kolei. Przy angielskich przykładach jest przycisk 🔊: posłuchaj zdania i powtórz je na głos.
• Ramki „Typowy błąd” pokazują pomyłki typowe dla Polaków, także te, które obniżają wynik na maturze.
• Ćwiczenia: Sprawdź się (wybór), Uzupełnij (luki) i Ułóż zdania (rozsypanki). Próbujesz do skutku.
• W lukach formy pełne i skrócone liczą się tak samo (had not = hadn't, I will = I'll). Skrót 'd bywa dwuznaczny (had albo would), więc tam, gdzie może się pojawić, pisz formę pełną.
• Postęp zapisuje się tylko w tej przeglądarce.

Present Simple i Continuous: stany, zmiany i nawyki

Na poziomie B1 te dwa czasy znasz, ale pojawiają się subtelniejsze użycia: czasowniki, które zmieniają znaczenie w formie -ing, sytuacje tymczasowe, zmiany w toku i irytujące nawyki z always.

Przypomnienie

• The climate is getting warmer.Klimat się ociepla.
• My brother is always borrowing my clothes!Mój brat ciągle pożycza moje ubrania! (z irytacją)

Czasowniki o dwóch znaczeniach

Typowy błąd. Czasowniki stanu w Continuous: I'm understanding, It's belonging to me, I'm needing help. Gdy czasownik opisuje wiedzę, uczucie, posiadanie lub opinię, zostaw go w Present Simple, nawet jeśli mowa o tej chwili.

Past Perfect – zaprzeszłość

Past Perfect mówi o czynności, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości. „Kiedy przyjechałem na dworzec, pociąg już odjechał” – najpierw odjechał pociąg, potem przyjechałem ja.

Budowa

podmiot + had + trzecia forma czasownika

• When we got to the station, the train had already left.Kiedy dotarliśmy na dworzec, pociąg już odjechał.
• I didn't recognise him because he had changed a lot.Nie poznałem go, bo bardzo się zmienił.
• She was nervous. She had never flown before.Denerwowała się. Nigdy wcześniej nie leciała samolotem.

Past Simple czy Past Perfect?

Porównaj dwa zdania, które różnią się tylko czasem:

• When I arrived, the film started.Kiedy przyszedłem, film się zaczął. (najpierw ja, potem film)
• When I arrived, the film had started.Kiedy przyszedłem, film już się zaczął. (najpierw film, potem ja)

Gdy kolejność jest oczywista (np. dzięki after albo before), wystarczy samo Past Simple: After I finished my homework, I went out.

Typowy błąd. Używanie Past Perfect zamiast Past Simple, bo coś „było dawno”. Past Perfect nie znaczy „dawno temu”, tylko „wcześniej niż inny moment w przeszłości”. Samodzielne zdanie I had visited Rome in 2010 jest błędne – wystarczy I visited Rome in 2010.

Present Perfect Continuous

Present Perfect Continuous mówi o czynności, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz (albo właśnie się skończyła), z naciskiem na to, jak długo trwa. „Czekam na ciebie od godziny!”, „Jesteś cały mokry – biegałeś?”.

Budowa

podmiot + have / has been + czasownik-ing

• I've been waiting for you for an hour!Czekam na ciebie od godziny!
• How long have you been learning English?Od jak dawna uczysz się angielskiego?
• It's been raining since morning.Pada od rana.
• Your eyes are red. Have you been crying?Masz czerwone oczy. Płakałaś? (widać skutek)

Simple czy Continuous?

Typowy błąd. Polskie „uczę się od dwóch lat” to nie Present Simple ani Continuous: I learn English for two years, I'm learning English since 2022. Trwanie do teraz z for / since wymaga czasu Perfect: I've been learning English for two years.

Formy przyszłe: przegląd i Future Continuous

Na poziomie A2 poznałeś will, going to i Present Continuous dla planów. Na B1 dochodzi Future Continuous – czynność, która będzie w toku w określonym momencie przyszłości – oraz pewność wypowiedzi: probably, definitely, likely.

Przegląd

Future Continuous

podmiot + will be + czasownik-ing

• At 8 p.m. I'll be watching the match.O 20:00 będę oglądać mecz.
• Don't call at noon. I'll be having a meeting.Nie dzwoń w południe. Będę mieć spotkanie.
• Will you be using the car tonight?Będziesz dziś wieczorem korzystać z samochodu? (grzeczne pytanie o plany)

Stopień pewności

• will definitely / definitely won't – na pewno / na pewno nie
• will probably / probably won't – prawdopodobnie / prawdopodobnie nie
• is likely to / is unlikely to – prawdopodobnie / mało prawdopodobne

Typowy błąd. Kolejność z przeczeniem: probably i definitely stoją po will, ale przed won't: She'll probably come. She probably won't come., nie She won't probably come.

Zerowy, pierwszy i drugi tryb warunkowy

Tryby warunkowe różnią się tym, jak realna jest sytuacja. Zerowy mówi o prawdach ogólnych, pierwszy o realnej przyszłości, drugi o sytuacjach wyobrażonych lub mało prawdopodobnych: „gdybym miał milion…”.

Drugi tryb warunkowy

Past Simple po if nie oznacza tu przeszłości, tylko nierealność. Polskie „gdybym miał” to if I had, a „kupiłbym” to I would buy.

• If I won the lottery, I would travel around the world.Gdybym wygrał na loterii, podróżowałbym po świecie.
• If she lived closer, we would see each other more often.Gdyby mieszkała bliżej, widywałybyśmy się częściej.
• What would you do if you lost your phone?Co byś zrobił, gdybyś zgubił telefon?
• If I were you, I would apologise.Na twoim miejscu przeprosiłbym.

Uwaga. W drugim trybie z to be poprawne jest were dla wszystkich osób: If I were rich…, If he were here…. W mowie słychać też was, ale w If I were you zawsze were. W miejsce would może stać could („mógłbym”) albo might („może bym”).

Typowy błąd. Would po if: If I would have money, I would buy it. W części z if jest Past Simple: If I had money, I would buy it. Drugi błąd: wybór trybu. Realny plan (If I pass, I'll celebrate) to tryb 1, marzenie (If I were a bird, I'd fly) – tryb 2.

Trzeci tryb warunkowy – gdybanie o przeszłości

Trzeci tryb warunkowy mówi o przeszłości, której nie da się już zmienić: „Gdybym się uczył, zdałbym egzamin” (ale się nie uczyłem i nie zdałem). Często wyraża żal albo krytykę.

Budowa

If + Past Perfect,   would have + trzecia forma

• If I had studied, I would have passed the exam.Gdybym się uczył, zdałbym egzamin.
• If we had left earlier, we wouldn't have missed the train.Gdybyśmy wyszli wcześniej, nie spóźnilibyśmy się na pociąg.
• She would have come if you had invited her.Przyszłaby, gdybyś ją zaprosił.
• What would you have done if you had been there?Co byś zrobił, gdybyś tam był?

Zamiast would have może być could have („mógłbym był”) albo might have („może bym”).

Skróty. W mowie I'd znaczy tu raz I had, raz I would: If I'd known, I'd have told you. (= If I had known, I would have told you.) W ćwiczeniach pisz formy pełne.

Typowy błąd. If I would have known… Po if jest Past Perfect: If I had known. Drugi błąd to would have went: po have zawsze trzecia forma, would have gone.

Porównanie trybów 2 i 3

Strona bierna w Present Simple i Past Simple

Strony biernej używasz, gdy ważniejsze jest to, co się dzieje lub co się stało, niż to, kto to zrobił: „Ten most zbudowano w 1900 roku”, „Angielskiego uczy się na całym świecie”. Jest bardzo częsta w tekstach informacyjnych i naukowych.

Budowa

podmiot + be (w odpowiednim czasie) + trzecia forma czasownika (+ by wykonawca)

• English is spoken in many countries.Po angielsku mówi się w wielu krajach.
• My bike was stolen last night.Wczoraj w nocy ukradziono mi rower.
• Where were these photos taken?Gdzie zrobiono te zdjęcia?
• The film wasn't made in Hollywood.Tego filmu nie nakręcono w Hollywood.

Wykonawcę z by dodajesz tylko wtedy, gdy jest ważny lub ciekawy. Zdanie My bike was stolen by someone nic nie wnosi – wystarczy My bike was stolen.

Typowy błąd. Polskie formy bezosobowe („zbudowano”, „mówi się”, „ukradziono mi”) tłumaczone stroną czynną bez podmiotu: Built this bridge in 1900. Po angielsku zdanie musi mieć podmiot, więc używasz strony biernej: This bridge was built in 1900. Uważaj też na formę be: The windows were cleaned (l. mnoga), nie was cleaned.

Strona bierna w innych czasach i z czasownikami modalnymi

Zasada jest zawsze ta sama: odpowiednia forma be i trzecia forma czasownika. Wystarczy wiedzieć, jak wygląda be w danym czasie.

• Our house is being painted this week.W tym tygodniu malują nam dom.
• Has the problem been fixed yet?Czy problem został już naprawiony?
• The meeting will be held on Monday.Spotkanie odbędzie się w poniedziałek.
• This medicine should be taken after meals.Ten lek należy przyjmować po posiłkach.

Typowy błąd. Pomylenie being i been. Being jest w czasach Continuous (is being built), been w czasach Perfect (has been built). Po czasownikach modalnych stoi samo be: must be done, nie must been done.

Mowa zależna: przekazywanie wypowiedzi

Mowa zależna (reported speech) to przekazywanie czyichś słów: „Powiedział, że jest zmęczony”. Po polsku czas się nie zmienia, a po angielsku – gdy czasownik wprowadzający jest w przeszłości – czas cofa się o jeden krok.

Następstwo czasów

Zmiany określeń czasu i miejsca

• "I'm leaving tomorrow." – She said she was leaving the next day.„Jutro wyjeżdżam.” – Powiedziała, że następnego dnia wyjeżdża.
• "We met yesterday." – He told me they had met the day before.„Poznaliśmy się wczoraj.” – Powiedział mi, że poznali się dzień wcześniej.

Say czy tell?

Tell wymaga osoby, której mówisz: He told me (that)…. Say stoi bez osoby albo z to: He said (that)…, He said to me…

Typowy błąd. He said me that… i He told that…. Poprawnie: He told me that… albo He said that… Drugi błąd to brak cofnięcia czasu: She said she is tired (dopuszczalne tylko, gdy to nadal prawda i mówimy niedługo po tej wypowiedzi).

Uwaga. Gdy czasownik wprowadzający jest w teraźniejszości (He says…), czasu się nie zmienia: He says he's tired.

Mowa zależna: pytania, prośby i polecenia

Przekazując pytanie, zmieniasz je w zwykłe zdanie: znika do / does / did, a podmiot wraca przed czasownik. Polecenia i prośby przekazujesz konstrukcją tell / ask + kogoś + to.

Pytania szczegółowe

asked (me) + słowo pytające + podmiot + czasownik (cofnięty o czas)

• "Where do you live?" – She asked me where I lived.„Gdzie mieszkasz?” – Zapytała mnie, gdzie mieszkam.
• "What are you doing?" – He asked what I was doing.„Co robisz?” – Zapytał, co robię.
• "When did you arrive?" – They asked when we had arrived.„Kiedy przyjechaliście?” – Zapytali, kiedy przyjechaliśmy.

Pytania tak/nie: if albo whether

• "Are you hungry?" – She asked if I was hungry.„Jesteś głodny?” – Zapytała, czy jestem głodny.
• "Can you swim?" – He asked whether I could swim.„Umiesz pływać?” – Zapytał, czy umiem pływać.

Typowy błąd. Szyk pytający w mowie zależnej: She asked me where did I live, He asked what was I doing. Przekazane pytanie ma szyk zdania oznajmującego i nie ma na końcu znaku zapytania: She asked me where I lived. Ten sam szyk obowiązuje w grzecznych pytaniach: Can you tell me where the station is?

Polecenia i prośby

Uwaga. Przeczenie w poleceniu to not to: told me not to go, a nie told me don't go ani told me to not go.

Przypuszczenia: must, might, may, could, can't

Czasownikami modalnymi wyrażasz też, jak bardzo jesteś czegoś pewny: „to musi być Tom”, „może jest w domu”, „to nie może być prawda”. To inne znaczenie niż obowiązek z poziomu A2.

Przypuszczenia o teraźniejszości

• You must be joking!Chyba żartujesz! (na pewno żartujesz)
• Someone's at the door. It might be the postman.Ktoś jest przy drzwiach. Może to listonosz.
• It can't be expensive. It's in the sale.To nie może być drogie. Jest na wyprzedaży.

Typowy błąd. Przeciwieństwem must w przypuszczeniach jest can't, a nie mustn't: „To nie może być prawda” to It can't be true, nie It mustn't be true. Mustn't oznacza zakaz.

Przypuszczenia o przeszłości

must / might / could / can't + have + trzecia forma

• The ground is wet. It must have rained.Ziemia jest mokra. Musiało padać.
• She isn't answering. She might have gone out.Nie odbiera. Może wyszła.
• He can't have seen me. He was looking the other way.Nie mógł mnie widzieć. Patrzył w drugą stronę.

Umiejętność i pozwolenie: could, be able to, be allowed to

Can nie ma wszystkich form: nie powiesz nim „będę umiał” ani „umiałem to zrobić (raz, z trudem)”. Zastępują go be able to (umiejętność) i be allowed to (pozwolenie).

Umiejętność

Typowy błąd. I will can, I have could. Can nie łączy się z innymi czasownikami pomocniczymi – wtedy wchodzi be able to: I'll be able to help you tomorrow. W twierdzeniu o jednorazowym sukcesie w przeszłości lepiej was able to / managed to niż could; w przeczeniu couldn't jest zawsze dobre.

Pozwolenie

• Will we be allowed to take photos?Czy będzie wolno robić zdjęcia?
• Could I borrow your pen?Czy mógłbym pożyczyć twój długopis?

-ing czy to: czasowniki, które zmieniają znaczenie

Na poziomie A2 poznałeś czasowniki, po których stoi tylko to (want, decide) albo tylko -ing (enjoy, finish). Kilka czasowników przyjmuje obie formy, ale wtedy zdanie znaczy co innego.

• Did you remember to buy milk?Pamiętałeś, żeby kupić mleko?
• I don't remember saying that.Nie pamiętam, żebym to mówił.
• We stopped to have lunch.Zatrzymaliśmy się na obiad.

Typowy błąd. „Przestań mówić!” to Stop talking! Zdanie Stop to talk znaczy „zatrzymaj się, żeby porozmawiać”. Polska kolejność zdarzeń pomaga: -ing = czynność wcześniejsza lub trwająca, to = czynność późniejsza, cel.

Inne ważne konstrukcje. Let i make łączą się z czasownikiem bez to: My parents let me go. She made me laugh. Would rather też: I'd rather stay at home.

Zdania względne definiujące i niedefiniujące

Zdanie względne może wskazywać, o kogo chodzi (bez niego nie wiadomo, kogo mamy na myśli), albo tylko dodawać informację. Od tego zależy, czy stawiasz przecinki i czy możesz użyć that.

• The book that I'm reading is brilliant.Książka, którą czytam, jest świetna. (którą? tę, którą czytam)
• Warsaw, which is the capital of Poland, has about two million inhabitants.Warszawa, która jest stolicą Polski, ma około dwóch milionów mieszkańców. (informacja dodatkowa)
• My sister, who lives in Berlin, is a doctor.Moja siostra, która mieszka w Berlinie, jest lekarką. (mam jedną siostrę)

Typowy błąd. Po polsku przecinek stawia się przed każdym „który”. Po angielsku tylko w zdaniu niedefiniującym. The man, who called, was your teacher sugeruje, że był tylko jeden mężczyzna w ogóle. I nigdy , that: My car, which is red,…, nie My car, that is red,…

Which o całym zdaniu

Which po przecinku może odnosić się do całej poprzedniej wypowiedzi:

• He passed all his exams, which surprised everyone.Zdał wszystkie egzaminy, co wszystkich zaskoczyło.

Whom to oficjalna forma who w dopełnieniu, zwłaszcza po przyimku: the person to whom I spoke. W mowie mówi się the person (who) I spoke to.

Used to, would, be used to i get used to

Te konstrukcje wyglądają podobnie, a znaczą co innego. Used to i would mówią o dawnych zwyczajach. Be used to znaczy „być przyzwyczajonym”, a get used to – „przyzwyczajać się”.

• When I was little, my grandma would tell me stories every night.Kiedy byłem mały, babcia opowiadała mi bajki co wieczór.
• I'm not used to driving on the left.Nie jestem przyzwyczajony do jazdy lewą stroną.
• You'll soon get used to the new school.Szybko przyzwyczaisz się do nowej szkoły.

Typowy błąd. I'm used to get up early. W be / get used to słowo to jest przyimkiem, więc po nim stoi -ing: I'm used to getting up early. I odwrotnie: I used to living there – po samym used to jest forma podstawowa.

Uwaga. Would w tym znaczeniu dotyczy tylko powtarzanych czynności, nie stanów. Można powiedzieć I would play outside, ale nie I would have long hair – tu tylko I used to have long hair.

Question tags i pytania pośrednie

Question tags to krótkie pytania na końcu zdania: „prawda?”, „nie?”, „co nie?”. Pytania pośrednie (Do you know where…?) to grzeczniejszy sposób pytania o informację.

Budowa question tags

Powtarzasz czasownik pomocniczy ze zdania i zaimek osobowy. Zdanie twierdzące → tag przeczący; zdanie przeczące → tag twierdzący.

• It's a lovely day, isn't it?Piękny dzień, prawda?
• You don't eat meat, do you?Nie jesz mięsa, prawda?

Typowy błąd. Polskie „prawda?” jest zawsze takie samo, więc kusi isn't it? po każdym zdaniu. Tag zależy od czasownika i podmiotu: You like tea, don't you? Szczególne przypadki: I'm late, aren't I? oraz Let's go, shall we?

Pytania pośrednie

Do you know / Can you tell me / Could you tell me / I wonder + słowo pytające (albo if) + szyk zdania oznajmującego

• Where is the station? → Could you tell me where the station is?Gdzie jest dworzec? → Czy mógłby pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?
• What time does the shop open? → Do you know what time the shop opens?O której otwierają sklep? → Wiesz, o której otwierają sklep?
• Is she coming? → Do you know if she's coming?Czy ona przyjdzie? → Wiesz, czy ona przyjdzie?

Uwaga. W pytaniu pośrednim znika do / does / did, tak jak w mowie zależnej (lekcja 10): Do you know where he lives?, nie where does he live.

Określenia ilości: a few, a little, both, either, neither, all, none

Na A1 i A2 wystarczały some, any, much, many, a lot of. Na B1 dochodzą słowa, które precyzują ilość i mówią o dwóch lub wielu elementach.

Few / a few, little / a little

• I've got a few friends here, so I'm not lonely.Mam tu kilku przyjaciół, więc nie jestem samotny.
• Few people came to the meeting.Na spotkanie przyszło niewiele osób. (rozczarowanie)
• There's little hope now.Teraz jest niewielka nadzieja.

O dwóch: both, either, neither

O wielu: all, most, some, none

• All of my friends like football.Wszyscy moi przyjaciele lubią piłkę.
• Most people prefer summer.Większość ludzi woli lato.
• None of the students passed.Żaden z uczniów nie zdał.

Typowy błąd. Podwójne przeczenie z neither i none: Neither of them didn't come, None of us don't know. Same te słowa już przeczą: Neither of them came. None of us knows. Drugi błąd: the most people w znaczeniu „większość” – bez the: most people.

Have something done – gdy ktoś robi coś dla ciebie

Po polsku mówimy „obciąłem włosy”, choć zrobił to fryzjer. Po angielsku I cut my hair znaczy, że obciąłeś je sam. Usługę zleconą komuś innemu opisuje konstrukcja have something done.

podmiot + have (w odpowiednim czasie) + rzecz + trzecia forma

• Where do you have your hair done?Gdzie robisz sobie fryzurę?
• I need to have my phone screen replaced.Muszę wymienić ekran w telefonie (w serwisie).
• He had his bike stolen.Ukradziono mu rower. (coś przykrego, czego nie zlecał)

Typowy błąd. Zła kolejność: I had cut my hair (to Past Perfect, „obciąłem sam wcześniej”). Rzecz stoi między have a trzecią formą: I had my hair cut. W luźnej mowie zamiast have słychać get: I got my hair cut.

I wish i if only

I wish wyraża żal, że coś jest (albo było) inaczej, niż byś chciał: „Szkoda, że nie mam samochodu”, „Żałuję, że tego nie powiedziałem”. Czas cofa się tu tak jak w drugim i trzecim trybie warunkowym.

• I wish I lived near the sea.Szkoda, że nie mieszkam nad morzem.
• I wish I hadn't eaten so much.Żałuję, że tyle zjadłem.
• If only it would stop raining!Żeby tylko przestało padać!
• She wishes she could speak Spanish.Żałuje, że nie mówi po hiszpańsku.

If only znaczy to samo co I wish, ale mocniej: If only I knew the answer!

Typowy błąd. Czas teraźniejszy po wish: I wish I have more time, I wish I can go. Po wish cofasz czas: I wish I had more time. I wish I could go. Uwaga: I wish nie służy do życzeń na przyszłość – „Życzę ci powodzenia” to I hope you'll pass albo Good luck! (wyjątek: I wish you a happy birthday z rzeczownikiem).

Spójniki: although, however, despite, so, because of

Spójniki łączą myśli w spójny tekst. Na maturze i w wypracowaniach liczy się nie tylko to, że ich używasz, ale też to, czy po każdym stoi właściwa konstrukcja: całe zdanie, rzeczownik czy forma -ing.

Przeciwieństwo

Typowy błąd. Despite it was raining i Despite of the rain. Po despite nie ma zdania ani of: Despite the rain, Despite the fact that it was raining. Z of jest tylko in spite of. Drugi błąd: however łączące dwa zdania przecinkiem (It was late, however we stayed) – lepiej kropka albo średnik przed however.

Przyczyna i skutek

Cel

• I'm saving money to buy a car.Oszczędzam, żeby kupić samochód.
• I wrote it down so that I wouldn't forget.Zapisałem to, żeby nie zapomnieć.

Uwaga. „Żeby” w znaczeniu celu to to + czasownik, a nie for to ani for buy: I went to the shop to buy bread.

Test końcowy z gramatyki B1

25 pytań z całego kursu. Przy każdym pytaniu w nawiasie jest temat, do którego warto wrócić, jeśli odpowiedź sprawi kłopot.

Jak liczyć wynik. Za pytanie trafione za pierwszym razem daj sobie punkt. 20 punktów i więcej oznacza, że gramatykę B1 masz opanowaną. Kolejny krok to poziom B2: czasy Perfect Continuous w przeszłości i przyszłości, tryby mieszane, konstrukcje bezosobowe w stronie biernej.